انتظار و شناخت بهتر امام عصر(عج)

قبل از پرداختن به اينكه انتظار مايه شناخت بهتر ولايت امام عصر(عج) مى گردد توجه به نكات ذيل لازم است:
1 - از مهمترين وظيفه ى هرشيعه ى منتظر، شناخت امام زمان است. در روايات بسيارى كه به طريق شيعه و اهل سنّت از پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) و امامان معصوم عليهم السلام، نقل شده آمده است كه:
«هركس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلى مرده است».[1]
2 - شناخت امام زمان(عج) از شناخت امامان معصوم ديگر جدا نيست; اگر كسى به طور كلّى به شأن و جايگاه ائمه هدى واقف شد، صفات و ويژگى هاى آنها را شناخت و به مسئوليت خود در برابر آنها پى برد قطعاً نسبت به امام عصر(عج) نيز به شناختى شايسته مى رسد.
3 - مراد از شناخت امام شناختن نام و نسب امام(عليه السلام) و صفات و ويژگى هاى امام مى باشند; مؤلف مكيال المكارم مى فرمايند:
«بدون ترديد مقصود از شناختى كه امامان ما كه تحصيل آن را نسبت به امام زمانمان امر فرموده اند، اين است كه ما آن حضرت را آن چنان كه هست بشناسيم، به گونه اى كه اين شناخت سبب در امان ماندن ما از شبهه هاى ملحدان و مايه نجاتمان از اعمال گمراه كننده ى مدعيان دروغين باشد، و چنين شناختى، جز به دو امر حاصل نمى گردد: اول شناختن شخص امام(عليه السلام) به نام و نسب و دوم شناخت صفات و ويژگى هاى او و به دست آوردن اين دو شناخت از اهم واجبات است».[2]
با توجه به مطالب بيان شده انتظار مايه شناخت بهتر ولايت امام عصر(عج) مى گردد زيرا كسى كه منتظر شد و نام و ياد امام زمان(عج) در دل او تجلّى كرد صاحب دل بى قرار مى شود و با تمام وجود و از همه ى راه هاى ممكن براى شناخت بيشتر و رسيدن به قرب محبوبش گام بر مى دارد و هر گامى را كه بر مى دارد، او را بهتر درك مى كند در مى يابد كه غير از حضرت مهدى(عج) كسى نمى تواند وارث همه ى فضايل باشد و پرچم عدل را در سراسر جهان به اهتزاز در بياورد به تمام معنا شيفته و عاشق حضرت حجت مى شود و براى رسيدن به وصال و يا شناخت بيشتر او لحظه شمارى مى كند و با سوز و گدازى كه دارد از راه هاى ذيل بر معرفت خويش مى افزايد:
1. در ابتدا از عنايات خداوند متعال مدد مى جويد و از اين درگاه نيز توفيق شناخت حجتش را درخواست مى كند چرا كه خدا سرچشمه ى توفيق است.
2. از دستورها[3] و روش هايى كه از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و ائمه معصومين عليم السلام براى شناخت بيشتر و بهتر امام رسيده است، استفاده مى كند مثلاً در باب سيرت دينى حضرت در مى يابد كه:
«مهدى(عج) در برابر خداوند و جلال خداوندى، فروتن است، بسيار فروتن، همچون عقاب، به هنگامى كه بالِ خويش فرو گشايد، و سر به زير انداخته، از اوج آسمان فرود آيد. مهدى در برابر جلال خداوند اينسان خاشع و فروتن است. خدا و عظمت خدا، در وجود او متجلّى است، همه ى هستى او را در خود فرو برده است; مهدى(عج) عادل است و خجسته و پاكيزه. او ذره اى از حق را فرو نگذارد. خداوند دين اسلام را به دست او عزيز گرداند... مهدى همواره بيم خداوند را به دل دارد، و به مقام تقربى كه نزد خداوند دارد مغرور نشود، او به دنيا دل نبندد و سنگى روى سنگ نگذارد. در حكومت او، به احدى بدى نرسد مگر آن كه حد خدايى جارى گردد».[4]
يا اينكه از امام رضا(عليه السلام) مى آموزد كه وقتى خدا اراده كرد فردى را براى امور بندگانش انتخاب كند، شرح صدرى به وى عطا نموده قلبش را چشمه ى حقايق و حكمت ها، مى گرداند و علوم خودش را همواره به او الهام مى كند بعد از آن از هيچ جوابى عاجز نخواهد ماند و در بيان حقايق و راهنمايى صحيح به ظلالت و گمراهى مبتلا نمى گردد. از خطا معصوم است و از تأييدات و توفيقات و راهنمايى هاى خداوندى همواره برخوردار مى باشد. خدا او را به اين مقام برگزيده تا بر بندگانش، حجت و گواه باشد.[5]
و از امام صادق(عليه السلام) مى آموزد كه فرمود:
«خدا ما را به نيكوترين خلقت آفريد و در آسمان و زمين خزانه دار علوم خويش قرار داد. درخت با ما، تكلم كرد و به عبادت كردن ما، خدا عبادت مى شود. اگر ما نبوديم خدا عبادت نمى شد».[6]
آرى شخص منتظر مى آموزد كه امامان به نيكوترين خلقت آفريده شده اند و به اين نتيجه مى رسد كه بىولايت آنها هرگز نمى توان به درجات قرب الهى رسيد و اين شناخت، بهتر در سايه ى گفتار معصومين عليهم السلام، حاصل مى شود.
3. از برهان عقلى استفاده مى كند كه:
«هميشه بايد در بين نوع انسان، فرد كاملى وجود داشته باشد كه به تمام عقائد حقه ى الهى عقيده مند بوده تمام اخلاق و صفات نيك انسانى را به كار بسته و به تمام احكام دين عمل نمايد و همه را بدون كم و زياد بداند و در تمام اين مراحل، از خطائ و اشتباه و عصيان معصوم باشد، و اگر نوع انسان، زمانى از چنين فرد ممتازى خاطى گردد لازم مى آيد كه احكام الهى كه به منظور هدايت انسان نازل گشته است، از بين برود و افاضات و امدادهاى غيبى حق تعالى، منقطع شود و بين عالم ربوبى و عالم انسانى، ارتباطى برقرار نباشد».[7]
4. مطالعه در راستى مهدى(عج):
1 - منتظران امام عصر(عج) با مطالعاتى كه دارند در مى يابند كه: او امام عصر و زمان و حجت حىّ و حاضر و ناظر خداوند است.
2 - آن حضرت وارث همه فضايل و شايستگى هايى هستند كه در خاندان رسالت وجود داشته است.
توجه و عشق به مهدى منتظران را به تحقيق وادار مى كند و آنان درك مى كنند كه آن امام احياء كننده ى مكتب اهل بيت عليهم السلام، بلكه احياء كننده ى دين و دين باورى در سراسر جهان هستند.
مطالعه درباره امام مهدى(عج)، مى آموزد كه حضرت حجت(عج) در بين امامان پيش از خود نيز از جايگاه ويژه اى برخوردار بوده ند. تا آنجا كه امام صادق(عليه السلام) در پاسخ كسى كه از ايشان مى پرسد: آيا قائم(عج) متولد شده است؟ مى فرمايد:
«.. لَوْ أَدْرَكْتُهُ لَخَدَمْتُهُ أَيّامَ حَياتى»[8] ... اگر او را دريابم در طول زندگيم خدمتگذارش خواهم بود.
5. علاوه بر آنچه كه گفته شد، محبان كوى امام زمان(عج) براى رسيدن به محبوب خود، از تجربه ديگر داده هاى امام عصر(عج) استفاده مى برند و در پرتو راهنمايى هاى سالكان ديدار دوست، به مراحلى از شناخت مى رسند و رسيدن به اين مراحل بخشش خدادادى است.

[1] - مجلسى، محمد باقر، بحار الانوار، ج 8، ص 368، و ج 32، ص 321 و 333.
[2] - الموسوى الاصفهانى، ميرزا محمد تقى، مكيال المكارم، ج 2، ص 107.
[3] - محمدرضا حكيمى، خورشيد مغرب، ص 29 - 30 به نقل از المهدى الموعود، ج 1، ص 280 - 300.
[4] - همان، ص 281 - 300.
[5] - محمد بن يعقوب كلينى، اصول كافى، ج 1، ص 390.
[6] - همان، ج 1، ص 368.
[7] - ابراهيم امينى، دادگستر جهان، چاپ 81، انتشارات شفق، ص 78.
[8] - النعمانى، محمد بن ابراهيم، الغيبة، ص 245 - 246.

انتظار و شناخت بهتر امام عصر(عج)

قبل از پرداختن به اينكه انتظار مايه شناخت بهتر ولايت امام عصر(عج) مى گردد توجه به نكات ذيل لازم است:
1 - از مهمترين وظيفه ى هرشيعه ى منتظر، شناخت امام زمان است. در روايات بسيارى كه به طريق شيعه و اهل سنّت از پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) و امامان معصوم عليهم السلام، نقل شده آمده است كه:
«هركس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلى مرده است».[1]
2 - شناخت امام زمان(عج) از شناخت امامان معصوم ديگر جدا نيست; اگر كسى به طور كلّى به شأن و جايگاه ائمه هدى واقف شد، صفات و ويژگى هاى آنها را شناخت و به مسئوليت خود در برابر آنها پى برد قطعاً نسبت به امام عصر(عج) نيز به شناختى شايسته مى رسد.
3 - مراد از شناخت امام شناختن نام و نسب امام(عليه السلام) و صفات و ويژگى هاى امام مى باشند; مؤلف مكيال المكارم مى فرمايند:
«بدون ترديد مقصود از شناختى كه امامان ما كه تحصيل آن را نسبت به امام زمانمان امر فرموده اند، اين است كه ما آن حضرت را آن چنان كه هست بشناسيم، به گونه اى كه اين شناخت سبب در امان ماندن ما از شبهه هاى ملحدان و مايه نجاتمان از اعمال گمراه كننده ى مدعيان دروغين باشد، و چنين شناختى، جز به دو امر حاصل نمى گردد: اول شناختن شخص امام(عليه السلام) به نام و نسب و دوم شناخت صفات و ويژگى هاى او و به دست آوردن اين دو شناخت از اهم واجبات است».[2]
با توجه به مطالب بيان شده انتظار مايه شناخت بهتر ولايت امام عصر(عج) مى گردد زيرا كسى كه منتظر شد و نام و ياد امام زمان(عج) در دل او تجلّى كرد صاحب دل بى قرار مى شود و با تمام وجود و از همه ى راه هاى ممكن براى شناخت بيشتر و رسيدن به قرب محبوبش گام بر مى دارد و هر گامى را كه بر مى دارد، او را بهتر درك مى كند در مى يابد كه غير از حضرت مهدى(عج) كسى نمى تواند وارث همه ى فضايل باشد و پرچم عدل را در سراسر جهان به اهتزاز در بياورد به تمام معنا شيفته و عاشق حضرت حجت مى شود و براى رسيدن به وصال و يا شناخت بيشتر او لحظه شمارى مى كند و با سوز و گدازى كه دارد از راه هاى ذيل بر معرفت خويش مى افزايد:
1. در ابتدا از عنايات خداوند متعال مدد مى جويد و از اين درگاه نيز توفيق شناخت حجتش را درخواست مى كند چرا كه خدا سرچشمه ى توفيق است.
2. از دستورها[3] و روش هايى كه از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و ائمه معصومين عليم السلام براى شناخت بيشتر و بهتر امام رسيده است، استفاده مى كند مثلاً در باب سيرت دينى حضرت در مى يابد كه:
«مهدى(عج) در برابر خداوند و جلال خداوندى، فروتن است، بسيار فروتن، همچون عقاب، به هنگامى كه بالِ خويش فرو گشايد، و سر به زير انداخته، از اوج آسمان فرود آيد. مهدى در برابر جلال خداوند اينسان خاشع و فروتن است. خدا و عظمت خدا، در وجود او متجلّى است، همه ى هستى او را در خود فرو برده است; مهدى(عج) عادل است و خجسته و پاكيزه. او ذره اى از حق را فرو نگذارد. خداوند دين اسلام را به دست او عزيز گرداند... مهدى همواره بيم خداوند را به دل دارد، و به مقام تقربى كه نزد خداوند دارد مغرور نشود، او به دنيا دل نبندد و سنگى روى سنگ نگذارد. در حكومت او، به احدى بدى نرسد مگر آن كه حد خدايى جارى گردد».[4]
يا اينكه از امام رضا(عليه السلام) مى آموزد كه وقتى خدا اراده كرد فردى را براى امور بندگانش انتخاب كند، شرح صدرى به وى عطا نموده قلبش را چشمه ى حقايق و حكمت ها، مى گرداند و علوم خودش را همواره به او الهام مى كند بعد از آن از هيچ جوابى عاجز نخواهد ماند و در بيان حقايق و راهنمايى صحيح به ظلالت و گمراهى مبتلا نمى گردد. از خطا معصوم است و از تأييدات و توفيقات و راهنمايى هاى خداوندى همواره برخوردار مى باشد. خدا او را به اين مقام برگزيده تا بر بندگانش، حجت و گواه باشد.[5]
و از امام صادق(عليه السلام) مى آموزد كه فرمود:
«خدا ما را به نيكوترين خلقت آفريد و در آسمان و زمين خزانه دار علوم خويش قرار داد. درخت با ما، تكلم كرد و به عبادت كردن ما، خدا عبادت مى شود. اگر ما نبوديم خدا عبادت نمى شد».[6]
آرى شخص منتظر مى آموزد كه امامان به نيكوترين خلقت آفريده شده اند و به اين نتيجه مى رسد كه بىولايت آنها هرگز نمى توان به درجات قرب الهى رسيد و اين شناخت، بهتر در سايه ى گفتار معصومين عليهم السلام، حاصل مى شود.
3. از برهان عقلى استفاده مى كند كه:
«هميشه بايد در بين نوع انسان، فرد كاملى وجود داشته باشد كه به تمام عقائد حقه ى الهى عقيده مند بوده تمام اخلاق و صفات نيك انسانى را به كار بسته و به تمام احكام دين عمل نمايد و همه را بدون كم و زياد بداند و در تمام اين مراحل، از خطائ و اشتباه و عصيان معصوم باشد، و اگر نوع انسان، زمانى از چنين فرد ممتازى خاطى گردد لازم مى آيد كه احكام الهى كه به منظور هدايت انسان نازل گشته است، از بين برود و افاضات و امدادهاى غيبى حق تعالى، منقطع شود و بين عالم ربوبى و عالم انسانى، ارتباطى برقرار نباشد».[7]
4. مطالعه در راستى مهدى(عج):
1 - منتظران امام عصر(عج) با مطالعاتى كه دارند در مى يابند كه: او امام عصر و زمان و حجت حىّ و حاضر و ناظر خداوند است.
2 - آن حضرت وارث همه فضايل و شايستگى هايى هستند كه در خاندان رسالت وجود داشته است.
توجه و عشق به مهدى منتظران را به تحقيق وادار مى كند و آنان درك مى كنند كه آن امام احياء كننده ى مكتب اهل بيت عليهم السلام، بلكه احياء كننده ى دين و دين باورى در سراسر جهان هستند.
مطالعه درباره امام مهدى(عج)، مى آموزد كه حضرت حجت(عج) در بين امامان پيش از خود نيز از جايگاه ويژه اى برخوردار بوده ند. تا آنجا كه امام صادق(عليه السلام) در پاسخ كسى كه از ايشان مى پرسد: آيا قائم(عج) متولد شده است؟ مى فرمايد:
«.. لَوْ أَدْرَكْتُهُ لَخَدَمْتُهُ أَيّامَ حَياتى»[8] ... اگر او را دريابم در طول زندگيم خدمتگذارش خواهم بود.
5. علاوه بر آنچه كه گفته شد، محبان كوى امام زمان(عج) براى رسيدن به محبوب خود، از تجربه ديگر داده هاى امام عصر(عج) استفاده مى برند و در پرتو راهنمايى هاى سالكان ديدار دوست، به مراحلى از شناخت مى رسند و رسيدن به اين مراحل بخشش خدادادى است.

[1] - مجلسى، محمد باقر، بحار الانوار، ج 8، ص 368، و ج 32، ص 321 و 333.
[2] - الموسوى الاصفهانى، ميرزا محمد تقى، مكيال المكارم، ج 2، ص 107.
[3] - محمدرضا حكيمى، خورشيد مغرب، ص 29 - 30 به نقل از المهدى الموعود، ج 1، ص 280 - 300.
[4] - همان، ص 281 - 300.
[5] - محمد بن يعقوب كلينى، اصول كافى، ج 1، ص 390.
[6] - همان، ج 1، ص 368.
[7] - ابراهيم امينى، دادگستر جهان، چاپ 81، انتشارات شفق، ص 78.
[8] - النعمانى، محمد بن ابراهيم، الغيبة، ص 245 - 246.